Ida Gardina Margaretha Gerhardt (11 mei 1905 - 15 augustus 1997)

Levensbeschrijving
Anderen over Ida Gerhardt
Literaire prijzen
Bibliografie
Bestelformulier

Levensbeschrijving:
Op 11 mei 1905 wordt in de Haarstraat in Gorichem Ida Gerhardt geboren. Vanuit deze plaats verhuist het gezin Gerhardt naar Rotterdam, waar Ida naar het Erasmusgymnasium gaat. Daar wordt zij in de klassieke talen onderwezen door de dichter J.H. Leopold, die sindsdien haar grote voorbeeld en leermeester is.

Gerhardt gaat zelf klassieke talen studeren, in Leiden en Utrecht, en wordt lerares klassieke talen in achtereenvolgens Groningen, Kampen en aan De Werkplaats van Kees Boeke.

In 1942 promoveert zij op een gedeeltelijke vertaling van Lucretius' De rerum natura. Later publiceert zij een vertaling van de Georgica van Vergilius, en samen met haar levensgezellin Marie van der Zeyde de psalmen, waarvoor ze speciaal Hebreeuws leerde. In 1968 krijgt ze de Martinus Nijhoff Prijs voor haar vertalingen.

Als dichter debuteert zij in 1940 met de bundel Kosmos. Bekendheid verwerft ze echter pas met haar tweede bundel Het Veerhuis, die haar de Van der Hoogtprijs oplevert. Ze publiceert in totaal zestien dichtbundels, waarvan De Adelaarsvarens in 1988 de laatste is. Na tal van andere literaire prijzen krijgt ze in 1980 de P.C. Hooftprijs voor haar gehele oeuvre.

Het werk van Gerhardt wordt gekenmerkt door een klassieke, strenge toon. In haar eerste dichtbundels speelt het Hollandse landschap een grote rol. In haar latere werk voegt zij daar als thema's aan toe angst en verbondenheid, religie, en het dichten zelf. Tot haar beroemdste gedichten behoren 'Onder de brandaris' en 'Het carillon', dat met de veelvuldig geciteerde regels eindigt: 'Nooit heb ik wat ons werd ontnomen/ zo bitter, bitter liefgehad.

Anderen over de dichteres Ida Gerhardt:

• Zij is zich bewust van haar waarde als dichter, maar zij heeft altijd geweigerd om zich, ter wille van het succes, te richten naar de smaak van het publiek. Zij blijft het christelijk geloof trouw in een periode waarin de meeste schrijvers van christelijke herkomst hun literaire kracht zoeken in de afrekening met dat geloof. Zij is christelijk en zij is een vrouw, maar zij maakt geen populaire christelijke damespo�zie. Haar taal is zwaar en gedragen, met veel aandacht voor de vorm, en dat in een tijd waarin vormelijkheid de mensen afschrikt. (K.L. Poll, NRC, 12-01-1979)
• Water, en alles wat daarin, naast en boven is - dat is Gerhardts geestelijk element. Water welt op, water wordt gedronken, bevaren, gevreesd en om zijn rust bemind. (Willem J. Pieters, AD, 03-10-1980)
Rancune wordt bij Ida Gerhardt gecombineerd met mededogen en schuldgevoel. Via het eigen falen en onvermogen komt zij tot grootse po�zie. Wie in een geaccidenteerd terrein de toppen wil bereiken, zal zo nu en dan ook door dalen moeten gaan. (Karel Soudijn, NRC, 06-02-1981)

• Toen we zaterdag in de boekwinkel van Ad ten Bosch aankwamen, bleken er al veel belangstellenden binnen.We zagen Ida Gerhardt achter een tafeltje zitten. Precies zoals ik me haar had voorgesteld: heel klein, kaarsrecht, met zeer kort geknipt, kunstloos grijswit haar. De ogen waren kleiner, blauwer en minder doordringend dan ik verwacht had. Ze heeft heel stevige benen. (Hans Warren, Geheim dagboek 1982-1983, 13-02-1983, blz. 82)
• De waarschuwende stem is in haar po�zie steeds dringender geworden, de tekenen van onheil voor dit land van haar taal werden talrijker. Er is misschien geen dichter bij wie het Nederlands landschap, met zijn rivieren vooral, zo centraal staat. (Kees Fens, Doorluchtig glas. Vijftig jaar P.C. Hooft-prijs, blz. 68)
• Wat maakte sommige gedichten zo onverdraaglijk? Haar neiging Holland als een uitverkoren natie te beschouwen. Een natie die volgens haar aan de heilige plicht had verzaakt. Waarop Ida Gerhardt als een oudtestamentische profetes haar volk een spiegel voor kwam houden. En dat volk bestond het haar te negeren, zo niet te kleineren. Dat klinkt belachelijk, maar haar pretenties in deze richting waren ook belachelijk. (Hans Warren, Gelders Dagblad, 16-06-2001)

Ida Gerhardt won o.a. de volgende literaire prijzen:

• Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs 1943 voor 'Het veerhuis'.
• Po�zieprijs van de gemeente Amsterdam 1956 voor 'Het levend monogram'.
• Po�zieprijs van de gemeente Amsterdam 1962 voor 'De hovenier'.
• Marianne Philips-prijs 1967 voor haar gehele oeuvre.
• Voor haar vertalingen kreeg Ida Gerhardt de Martinus Nijhoff-prijs 1968.
• Culturele prijs van de gemeente Arnhem 1970 voor haar gehele oeuvre.
• Po�zieprijs van de gemeente Amsterdam 1971 voor 'De ravenveer'.
• Prijs voor Meesterschap van de Maatschappij der Nederlandse letterkunde 1979 voor haar gehele oeuvre.
• P.C. Hooft-prijs 1979 voor po�zie voor haar gehele oeuvre.